Terrarium dla żółwia

To jak powinno wyglądać nasze terrarium jest uzależnione od posiadanego przez nas gatunku żółwia. Dlatego przy projektowaniu zbiornika należy zapoznać się z wymaganiami gatunku, sprawdzić warunki panujące w jego środowisku naturalnym, przejrzeć zdjęcia z obszaru jego występowania.

Przyjmuje się, że minimum wielkości zbiornika powinno być 8 x długość pancerza na 4 x długość pancerza. Więc np dla 20cm żółwia minimalne wymiary zbiornika to 160 cm x 80cm. Oczywiście obowiązuje zasada – im większy tym lepszy 🙂

BUDOWA

Terraria mogą być otwarte ( w formie skrzyni) lub zamknięte. Te pierwsze sprawdzą się dla gatunków bardziej sucholubnych, dla dorosłych osobników. Maluchy zazwyczaj powinny mieć wyższą wilgotność, więc w ich przypadku dobrze sprawdzą się terraria zamknięte, lub zamknięte np tylko w połowie. Dla malców na początek można użyć kast budowlanych lub pudełek typu samla z ikea.

Można niewielkim kosztem wykonać terrarium własnoręcznie. Wystarczy kilka narzędzi, czas i chęci 🙂 drugą opcją jest zamówienie terrarium u stolarza / osoby zajmującej się robieniem terrariów lub ewentualnie odkupieniem już gotowego zbiornika ( przy wyborze tej opcji, jeśli terrarium było używane,  należy pamiętać o dezynfekcji, ponieważ nie wiadomo czy poprzedni mieszkaniec nie był nosicielem jakiegoś patogenu).

Mamy sporą dowolność w wyborze materiałów do budowy terrarium, co daje nam możliwość dopasowania zbiornika do własnych potrzeb, możliwości i wystroju mieszkania. Można użyć płyt OSB lub meblowych, które kolorystycznie wkomponują nam się do wnętrza. Takie płyty należy zabezpieczyć przed wilgocią. Jeśli wybierzemy lakiery to należy pamiętać o dokładnym wywietrzeniu skrzyni przed wpuszczeniem mieszkańców, żeby nie podtruć ich oparami. Można też spód zabezpieczyć grubą folią lub gumolitem.

Zdecydowanie odradzam terraria szklane dla żółwi. Zazwyczaj żółw męczy się w takim zbiorniku próbując przejść przez szkło ( dodatkowo drapiąc szybę, która w szybkim czasie zaczyna wyglądać fatalnie), takie zbiorniki są zazwyczaj niewielkie, szybko robi się w nich zaduch, nie mają prawidłowej cyrkulacji powietrza.

Dobrą opcją w jest wstawienie szybki np na połowę przedniej ściany terrarium – żółw nie będzie widział przez szkło, a my będziemy mieć lepszy widok na wnętrze terrarium.

PODŁOŻA

To jakie podłoże wybrać to częsty dylemat początkujących opiekunów gadów 🙂 Podstawowym podłożem, które sprawdzi się u wszystkich gatunków to ziemia z gliną ( lub po prostu gliniasta, zbita ziemia). Taką ziemię można wykopać z ogródka, można też zakupić ziemie bez nawozów i dodać do niej gliny wędkarskiej. Podłoże musi być przede wszystkim stabilne, żeby dawało oparcie łapom, nie osuwało się pod ich naporem. Warstwa ziemi powinna być dość gruba, żeby zwierze mogło się całe wkopać. Są gatunki dla których jest to bardzo istotne, np żółwie stepowe.

Dobrym urozmaiceniem będzie położenie płatów darni – czyli wykopanego trawnika. Fajnie, jeśli znajdą się tam też jadalne chwasty. Można też samemu wysiać trawę, natomiast darń, z rozwiniętym już systemem korzeniowym  jest wytrzymalsza, zwłaszcza ma to znaczenie przy większych osobnikach. Darń pomaga utrzymać wyższą wilgotność, daje dobre oparcie łapkom, jest ciekawym urozmaiceniem dla żółwia.

Z podłoży, które zdecydowanie odradzam to:
❌ kostka bukowa – nie daje odpowiedniego oparcia łapom, co może powodować problemy ze stawami, jest sucha, nie zapewnia odpowiedniej wilgotności,

❌piasek – sam piasek, jak wyżej, jest zbyt sypki. Może też się zdarzyć że żółw zje piasek, chociażby przypadkowo, kiedy piach oblepi jedzenie – zapiaszczenie jelit może prowadzić do zaczopowania. Piasek można potraktować jako dodatek do gliniastej ziemi,

kostka kokosowa – przede wszystkim znowu jest to podłoże niestabilne, dodatkowo pyli co może podrażniać oczy i drogi oddechowe

Jako dodatkowe elementy do podłoża polecam:
✔liście np z brzozy, olchy, wierzby, jabłoni. Fajnie sprawdzają się w kryjówkach i jako „kołderka” do zimowników 🙂 Nie pleśnieją tak szybko jak np siano.

 

✔Mech torfowiec – można zakupić kostki tego mchu do namaczania. Fajnie się sprawdza w zbiornikach gdzie potrzebujemy osiągnąć wyższą wilgotność, np u żabuti. Można rozłożyć go na ziemi lub umieścić w kryjówkach.

✔Ściółka lniana – sama w sobie jest zbyt sypka i sucha aby stanowiła dobre podłoże bazowe, jednak nieźle się sprawdza jako warstwa wierzchnia na ziemi przy dużych żółwiach. W naszym przypadku poszła do lamparcich – ułatwia znacząco zbieranie nieczystości. Przetestowałam też w zbiorniku u żabuti – nie wpływała negatywnie na wilgotność ani nie pleśniała.

✔Płaty kory – jako dodatkowy element wystroju, urozmaicenie będzie ok. Najlepiej w suchej strefie w okolicach lampy.

WYSTRÓJ

Idąc dalej w urządzanie zbiornika trzeba wspomnieć o obowiązkowych elementach jakimi są basen na wodę i kryjówka.

Basen na wodę powinien być na tyle duży, żeby żółw mógł cały do niego wejść i na tyle płytki żeby głowa żółwia mogła swobodnie wystawać nad powierzchnią wody. Polecam baseny z cięższych materiałów, np ceramiczne podstawki pod doniczki. Plastikowe będą ciągle wywracane a zawartość rozlana. Dla dużych żółwi w roli basenów sprawdzą się np kocie kuwety.

Warto umieścić basen w okolicy lampy grzewczej. Parująca woda będzie podnosić wilgotność, w dodatku będzie nieco cieplejsza, więc żółw zapewne doceni 🙂

Kryjówki mogą być przeróżne. Płaty kory, rozłożyste rośliny, doniczki ( najlepiej przecięte na pół, żeby żółw mógł się dodatkowo zakopać), gotowe drewniane czy plastikowe domki. Dla większych żółwi sprawdzą się np odwrócone skrzynki po jabłkach czy budy zbite z desek.

W kryjówkach, a przynajmniej w jednej kryjówce, warto jest utrzymać wyższą wilgotność. Żółw wg potrzeb będzie miał możliwość wyboru odpowiedniego miejsca. Zwłaszcza maluchy powinny mieć taką możliwość. Młode żółwiki w naturalnym środowisku większość czasu spędzają w  ukryciu, gdzie panuje wyższa wilgotność.

W zależności od posiadanego przez nas gatunku powinniśmy się inspirować innym środowiskiem. I tak np żółwie żabuti docenią gęsto obsadzone roślinnością terrarium co nie koniecznie dobrze sprawdzi się u żółwi stepowych.

Rośliny, które u mnie dobrze się sprawdzają w terrariach to np juka czy dracena. Z mniejszych różnego rodzaju sukulenty, paprocie szybko zostają zniszczone lub zjedzone. Można wykopać rozłożystych traw, które będą odporne na taranującego je gada i dadzą dodatkowo schronienie.

Jako urozmaicenie terenu warto dodać kamieni i korzeni, konarów do wspinaczki. Dobrą opcją jest umieszczenie płaskich kamieni pod lampą, żółwie lubią się na nich wygrzewać.

Płaskie kamienie ułożone wokół basenu zmniejszą ilość ziemi wnoszonej do wody.

OŚWIETLENIE

Oświetlenie pełni ważną funkcje w terrarium. Nie tylko powinno dawać ciepło oraz emitować promieniowanie UV,  dla dobrego samopoczucie gada ważna jest też odpowiednia jasność zbiornika. Aktualnie najlepszą opcją na rynku są metahalogeny (ważne żeby wybierać od sprawdzonych producentów, nie chińskie zamienniki, które mogą być szkodliwe!) (my używamy metahalogenów rep tech i reptiles expert) . Dodatkowo można doświetlić zbiornik np ledami.

Do ogrzewania terrariów żółwi nie stosujemy kamieni grzewczych, kabli ani mat grzewczych – ogrzewanie gada od spodu jest nienaturalne i może być szkodliwe.

DODATKOWE SPRZĘTY

Z dodatkowego wyposażenia na pewno przyda nam się:

✔termometr i higrometr – polecam takie z sondą,

 

✔ timer – będzie włączał i wyłączał lampy o określonych porach,

 

✔generator mgły –  można zamontować zwłaszcza u gatunków tropikalnych. nigdy nie stosowałam, więc nie mogę w tym miejscu nic konkretnego polecić 🙂

Wybieg zewnętrzny

 

 

Wybieg zewnętrzny powinien być obowiązkowym wyposażeniem każdego opiekuna żółwi lądowych, zwłaszcza tych gatunków, dla których polski klimat jest odpowiedni i umożliwia przebywanie całodobowo na zewnątrz od wiosny do jesieni.  Do tych gatunków należą m.in.  żółwie greckie, stepowe, mauretańskie, obrzeżone.

Taki wybieg możemy zbudować zarówno w ogrodzie jak i na balkonie. Należy pamiętać jednak o odpowiednich zabezpieczeniach.

Wybierając miejsce na wybieg w ogrodzie decydujmy się na miejsce z dala od ulicy, spokojne, dobrze nasłonecznione, zwróćmy także uwagę na rośliny porastające dany teren – czy na pewno będą bezpieczne dla żółwia.

Ogrodzenie wybiegu można zbudować na różne sposoby. Do najpopularniejszych należą deski, kamienne bloczki, murki i siatki.  W przypadku ostatniej opcji, należy siatkę zabezpieczyć tak, aby żółw nie miał możliwości się po niej wspinać. Każde ogrodzenie należy wkopać w ziemie ,aby uniemożliwić żółwiowi podkopanie się i ucieczkę. Można także położyć siatkę pod warstwą darni. Oprócz tego wybieg powinien być zabezpieczony przed drapieżnikami – w tym celu najlepiej od góry także rozciągnąć siatkę.

Wielkość wybiegu powinna znacznie przekraczać wymiary terrarium. Im większy tym lepszy – duża przestrzeń daje żółwiom możliwość  zaspokajania ich naturalnych potrzeb – w naturze zwierzęta te każdego dnia przemierzają znaczne odległości .  Duża powierzchnia ma też znaczenie kiedy utrzymujemy więcej niż jednego osobnika na danym terenie – aby zminimalizować ryzyko konfliktów zwierzęta nie powinny być skazane stale na swoje towarzystwo.  Więcej o trzymaniu żółwi w grupach możecie poczytać tutaj → KLIK

W skład wyposażenia wybiegu obowiązkowo powinny wchodzić kryjówka oraz basen z wodą. Pamiętajmy o stworzeniu zacienionych miejsc, dobrze sprawdzą się w tym celu bardziej rozłożyste rośliny jak np hosta, chrzan, rozłożyste, wysokie trawy, itp , kryjówki zrobione z połówek doniczek, naturalnie wykopane nory, duże konary drzew itp. Basen z wodą powinien być na tyle duży, aby zwierze miało możliwość całe do niego wejść.

Dobrym pomysłem, zwłaszcza dla bardziej ciepłolubnych gatunków, jest postawienie na wybiegu szklarni i/lub ocieplanego domku. Można do nich pociągnąć elektryczność i zamontować promiennik ciepła lub np kable grzewcze w ścianach domku. Dzięki takim dodatkom gady będą mogły dłużej cieszyć się przebywaniem na zewnątrz.

Jeżeli teren na wybiegu  nie jest szczególnie obfity w różne gatunki roślin jadalnych warto je dosadzić w różnych miejscach dzięki czemu żółw będzie mógł penetrować teren w poszukiwaniu najsmaczniejszych kąsków 🙂 Przykłady roślin łatwo dostępnych, które sprawdzą się na wybiegach:

  • malwa,
  • nasturcja,
  • lwia paszcza,
  • smagliczka,
  • żagwin,
  • maciejka,
  • nagietek,
  • petunia,
  • macierzanka,
  • malina, truskawka, jagoda, jeżyna,
  • niezapominajki,
  • fiołki (w tym np bratki),
  • echeveira,
  • ślazówka,
  • rozchodnik, rojnik,
  • drzewko hibiskusa,
  • hebe,
  • lawenda,
  • fuksja,
  • turzyca,
  • zioła: bazylia, tymianek, oregano…

W przypadku wybiegu balkonowego zasady są podobne. Można zabudować barierki balkonu deskami tworząc ogrodzenie lub postawić gotową skrzynię w której urządzimy wybieg. Pamiętajmy o siatce zabezpieczającej przed ptakami drapieżnymi, nawet w centrach miast może zdarzyć się, że taki ptak zapoluje na mniejszego gada na balkonie.  Jako podłoże najlepiej umieścić na nim darń porośniętą różnymi gatunkami roślin jadalnych. Niezbędne tutaj także są basen oraz kryjówka.

Ładnie urządzony wybieg zarówno balkonowy jak i ogrodowy może stać się prawdziwą ozdobą.  Oprócz tego daje nam możliwość zaobserwowania naturalnych zachowań żółwi, które na świeżym powietrzu wykazują znacznie większą aktywność niż w domowych terrariach. Przebywanie na zewnątrz ma dla gadów wiele zalet. Naturalne promieniowanie słoneczne, bodźce ze środowiska zewnętrznego takie jak wiatr, deszcz, latające owady – to wszytko sprawia, że zwierze jest bliżej natury.

Urządzając wybieg warto przejrzeć zdjęcia z naturalnego środowiska, z którego pochodzi nasz gad i na nich się wzorować.  Dla gatunków tropikalnych stwórzmy gęsto obsadzony roślinami wybieg, na którym utrzyma się wyższa wilgotność, gdzie będą mogły czuć się bezpiecznie buszując w zaroślach. Dla gatunków stepowych z kolei stwórzmy przestrzeń nieco bardziej otwartą, z dużą ilością przeszkód w postaci kamieni, konarów, nor. Urozmaicony teren wybiegu zmotywuje zwierze do ruchu i zapobiegnie nudzie 🙂

Część gatunków powinna spędzać znaczną większość roku na zewnątrz. Żółwie stepowe czy greckie doskonale odnajdują się w naszym klimacie. Wybieg powinien być tak zabezpieczony, żeby można było żółwia zostawić na noc na wybiegu, bez potrzeby przenoszenia go do domu i narażania tym sposobem na stres. Dobowe wahania temperatur są naturalne dla tych gatunków i o ile temperatury jesienią nie spadają na długo poniżej 10 st, nasze zwierze jest zdrowe, dorosłe, planujemy je zimować, to spokojnie możemy zostawić je na dworze.  Pamiętajcie, że maluchy są mniej odporne, delikatniejsze. W ich przypadku lepiej zachowywać większą ostrożność przy spadkach temperatur.

Pamiętajmy przede wszystkim, że żółwie to dzikie zwierzęta, naszym zadaniem jest zapewnienie im warunków jak najbardziej zbliżonych do naturalnych uwzględniając potrzeby danego gatunku.

Dlaczego żółwie nie powinny mieszkać na podłodze

Mimo, że mogłoby się wydawać, że dla żółwia tak duża przestrzeń jak duże jest nasze mieszkanie będzie świetnym rozwiązaniem, to jednak w przypadku gadów taka opcja nie powinna mieć w ogóle miejsca. Dużym zagrożeniem dla żółwia chodzącego po podłodze są urazy spowodowane nadepnięciem, pogryzieniem przez inne zwierzęta mieszkające w domu, przytrzaśnięcia drzwiami, szafkami itd.

 

Jednak nawet zachowując dużą ostrożność nie jesteśmy w stanie uniknąć wielu innych skutków takiego chowu żółwia. Żółwie są zwierzętami zmiennocieplnymi, a co za tym idzie potrzebują odpowiednich warunków środowiskowych dla prawidłowego funkcjonowania i rozwoju. Istotną rolę odgrywa tu temperatura i wilgotność, dla każdego gatunku są specyficzne wymogi jeśli chodzi o te parametry. Metabolizm żółwia zależy od temperatury otoczenia, więc w zbyt niskiej, będzie zaburzony. Wilgotność jest bardzo ważna nie tylko dla prawidłowego rozwoju, ale także dla zachowania zdrowia nerek, które u żółwi są bardzo wrażliwe. Zazwyczaj do „chowu podłogowego” dochodzi także nieodpowiednia dieta, co dodatkowo wyniszcza nerki. Wyraźnym objawem zaburzenia pracy nerek jest opuchlizna oczu oraz w dalszych etapach opuchlizna całego ciała ( wygląda jakby żółw był otłuszczony, gruby, lub za duży w stosunku do swojego pancerza).

 

 

Kolejnym charakterystycznym skutkiem zamieszkiwania przez żółwia podłogi są zwyrodnienia stawów, spowodowane brakiem odpowiedniego oparcia dla nóg podczas chodzenia. Po dłuższym czasie zamieszkiwania podłogi, żółwie przestają unosić tylnie nogi, „ciągnąc” je za sobą. Jest to spowodowane dużą bolesnością jaką odczuwają przez wyniszczone stawy. Taki stan ciągnie za sobą dalsze problemy – żółw ciągnąc za sobą tylne nogi zaczyna obcierać plastron, a często także ogon – jeśli podłoga jest szorstka, chropowata, może to prowadzić do obtarć i uszkodzeń.

 

Blisko podłogi zazwyczaj są mikro-przeciągi, które tworzą się przez szczeliny pod drzwiami, żółwie są bardzo wrażliwe, kiedy dodatkowo ich odporność jest osłabiona przez brak odpowiednich warunków, bardzo łatwo o jakiś stan zapalny. Dość często u żółwi pojawiają się np stany zapalne dróg oddechowych, a ich leczenie nie należy do łatwych.

Kolejnym powodem dla którego podłoga to złe miejsce dla żółwia, to detergenty, którymi myjemy podłogi – żółw chodząc z nosem blisko podłogi ciągle wdycha ich opary.

Wiele gadów potrzebuje dostępu do promieniowania UVB, ponieważ bez niego nie jest w stanie syntezować wit D, a bez niej – przyswajać wapnia. Takie długotrwałe niedobory mogą prowadzić do krzywicy, MBD. W organizmie zaczyna brakować wapnia, więc zaczyna pobierać je z kości i pancerza. Wyraźnym skutkiem są skrzywienia pancerza oraz jego miękkość. Na podłodze do żółwia promieniowanie te nie dociera, ponieważ nie przechodzi ono przez szyby. Idealnym rozwiązaniem jest kiedy żółw od wiosny do jesieni zamieszkuje wybieg zewnętrzny ( to jest oczywiście uzależnione od gatunku żółwia, ponieważ nie każdy gatunek nadaje się do takiego chowu) lub ewentualnie terrarium zaopatrzone w żarówkę emitującą promienie UVB. Mocne skrzywienia pancerza mogą nieść ze sobą problemy z funkcjonowaniem narządów wewnętrznych, które mogą być uciskane przez skrzywiony pancerz, kości, lub przemieszczać się.

 

Przy utrzymywaniu żółwia na podłodze przez cały rok często dochodzi także problem ich ogromnej chęci do zimowania ( u żółwi z rodzaju Testudo ), zdarza się, że ktoś gdzieś słyszał o tym, że żółwie zimują, więc pozwala zwierzęciu schować się pod szafą, kaloryferem i „zimować” – coś takiego jest  bardzo niebezpieczne ze względu na to, że żółw aby zapaść w hibernacje potrzebuje temperatury 4-8st, przy wyższej temperaturze organizm ma „obniżone obroty” jednak ciągle zużywa zgromadzone tłuszcze. Zważając na to, że w takich miejscach jak kąt pokoju czy pod szafkami mamy ok 18st, to bardzo niebezpieczne, bo organizm szybko zacznie „sam się zjadać” powodując dysfunkcje organów wewnętrznych.